سبقت

 

سبقت، پیشی گرفتن، این مفهوم با مادۀ «س ب ق» ۲۶ بار و «ق د م» ۴ بار آمده است.

چکیده: نه خورشید را سزد که به ماه رسد و نه شب بر روز سبقت گیرد. شما بر ما نتوانید سبقت بگیرید. چون سرآمد هر امتی فرارسد، نه ساعتی آن را بازپس اندازند و نه پیشی گیرند. میعاد شما روزی است که نه ساعتی از آن باز پس مانید و نه پیشی توانید گرفت. فرشتگان در سخن، بر خدا سبقت نمی‌گیرند. ای مومنان، از خدا و پیامبر او پیشی نگیرید. براى رسیدن به آمرزشى از پروردگارتان و بهشت بر یکدیگر سبقت گیرید. در کارهای خیر سبقت گیرید. آنان که از ترس پروردگار خود هراسان هستند، آنان که به آیات پرودگار خود ایمان دارند، آنان که به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند و آنان که آن‌چه می‌دهند، در حالی می‌دهند که دل‌هایشان از این‌که به سوی پروردگار خود بازمی‌گردند، هراسان است، چنین کسانی در خیرات می‌شتابند. سبقت‌گیرندگان، مقرّبان هستند. آنان در بهشت‌ و نعمت‌های آن هستند. کافران بر ما سبقت نمی‌توانند بگیرند. آنان در راه [کج] بر هم سبقت می‌گیرند.

نه خورشید را سزد که به ماه رسد و نه شب بر روز سبقت گیرد. هر کدام در سپهری شناور هستند (یس/۴۰).

ما در میان شما مرگ را مقرّر کردیم و بر ما نتوانید سبقت گرفت (واقعه/۶۰). برای هر امّتی اجلی است آن‌گاه که اجل آنها فرارسد پس نه ساعتی باز پس مانند و نه پیشی گیرند (اعراف/۳۴)

هیچ امّتی از اجل خود نه سبقت می‌گیرد و نه باز پس می‌ماند (حجر/۵؛ مومنون/۴۳). اگر خدا مردم را به سبب ستمشان مواخذه می‌کرد، هیچ جنبنده‌ای در زمین باقی نمی‌گذاشت لیکن آنها را تا سرآمدی معیّن به تأخیر می‌اندازد و چون سرآمدشان فرارسد، نه ساعتی آن را بازپس مانند و نه پیشی گیرند (نحل/۶۱). بگو، میعاد شما روزی است که نه ساعتی از آن باز پس مانید و نه پیشی توانید گرفت (سبأ/۳۰).

[فرشتگان] در سخن بر او (رحمان) سبقت نمی‌گیرند و خود به امر او کار می‌کنند (انبیاء/۲۷).

ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا و پیامبر او پیشی نگیرید. تقوای الهی پیشه کنید. خدا شنوای داناست (حجرات/۱).

سوگند به آن شناوران که شناور هستند (به سرعت روانند) و آن سبقت‌گیرندگان که سبقت‌گیرنده‌اند و امور را تدبیر می‌کنند (نازعات/۳-۵). به سوی آمرزشى از پروردگارتان و بهشتى که عرض آن چون عرض آسمان و زمین است و براى کسانى آماده شده که به خدا و پیامبران او ایمان آورده‏اند، بر یکدیگر سبقت گیرید. این فضل خداست که به هر کس بخواهد آن را مى‏دهد و خدا دارای فضل بزرگ است (حدید/۲۱). برای هر یک از شما شریعت و راه روشنی قرار داده‌ایم. اگر خدا می‌خواست شما را یک امّت قرار می‌داد ولی خواست تا شما را در آن‌چه به شما داده است، بیازماید پس در خیرات سبقت گیرید (مائده/۴۸). برای هر کسی جهتی است که روی خود را به آن می‌گرداند پس در خیرات سبقت گیرید (بقره/۱۴۸).

در حقیقت آنان که از ترس پروردگار خود هراسان هستند، آنان که به آیات پرودگار خود ایمان دارند، آنان که به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند و آنان که آن‌چه می‌دهند، در حالی می‌دهند که دل‌هایشان از این‌که به سوی پروردگار خود بازمی‌گردند، هراسان است، چنین کسانی در خیرات می‌شتابند و آنها بر آن سبقت می‌گیرند (مومنون/۵۷-۶۱). این کتاب (قرآن) را به آن بندگان خود که برگزیده بودیم به میراث دادیم پس برخى از آنان بر خود ستمکارند و برخى از ایشان میانه‏رو و برخى از آنان در خیرات به اذن خدا سبقت‌گیرنده هستند. این خود فضل بزرگ است. بهشت‌هاى همیشگى که به آنها داخل می‌شوند. در آنجا با دست‌بندهایى از طلا و مروارید، زیور یابند. در آنجا لبا‌سشان حریر است. مى‏گویند: سپاس خدایى را که اندوه را از ما زدود. به‌راستى پروردگار ما آمرزندة حق‏شناس است. همان که ما را به فضل خود در سراى ابدى جاى داد. در اینجا رنجى به ما نمى‏رسد و در اینجا درماندگى به ما دست نمى‏دهد (فاطر/۳۲-۳۵). سبقت‌گیرندگان، سبقت‌گیرنده هستند. آنان مقرّبان هستند. در باغ‌های پرنعمت. گروهی از پیشینیان و اندکی از پسینیان هستند. بر تخت‌هایی گوهرنشان روبه‌روی هم تکیه زده‌اند. پسرانی همواره جوان بر گرد آنان می‌گردند. با جام‌ها و کوزه‌ها و پیمانه‌هایی از شراب ناب که از آن نه سردرد می‌گیرند و نه بی‌خرد می‌شوند. میوه هر چه اختیار کنند. گوشت پرندگان هر چه بخواهند و حوریان فراخ‌چشم همچون مروارید نهفته در صدف. به سبب آن‌چه انجام می‌دادند. در آنجا سخن بیهوده و گناه‌آلودی نمی‌شنوند. سخنی جز سلام و درود نیست (واقعه/۱۰-۲۶).

به پروردگار مغرب‌ها و مشرق‌ها سوگند یاد می‌کنم که ما توانا هستیم که به جای آنان (کافران) بهتر از آنها را بیاوریم و بر ما سبقت نتوانند گرفت (معارج/۴۰-۴۱). کسانی که کافر شده‌اند، گمان نکنند که سبقت‌گرفته‌اند. آنان نمی‌توانند [ما را] درمانده کنند (انفال/۵۹). آیا کسانی که کارهای بد می‌کنند، پنداشته‌اند که می‌توانند بر ما سبقت گیرند؟ چه بد داوری می‌کنند (عنکبوت/۴). اگر بخواهیم بی‌تردید، دیدگان آنها (کافران) را محو می‌کنیم تا در راه [کج] بر هم سبقت گیرند ولی [راه راست را] از کجا می‌توانند ببینند (یس/۶۶)؟ کسانی که کفر ورزیدند دربارة آنان که ایمان آورده‌اند، گفتند: اگر [این دین] خوب بود اینها در پذیرفتن آن بر ما سبقت نمی‌گرفتند(احقاف/۱۱).

سبقت- اقوام،لوط را [فرستادیم]. هنگامى که به قوم خود گفت آیا آن کار زشت را مرتکب مى‏شوید که هیچ کس از جهانیان در آن بر شما سبقت نگرفته است (اعراف/۸۰)؟ ‏شما کار زشتی مرتکب می‌شوید که هیچ یک از مردم زمین در آن، بر شما سبقت نگرفته است (عنکبوت/۲۸).

[برادران یوسف] گفتند: ای پدر، ما رفتیم مسابقه دهیم و یوسف را پیش کالایمان گذاشتیم پس گرگ او را خورد ولی تو ما را هر چند راستگو باشیم، باور نداری (یوسف/۱۷). آن دو (یوسف و همسر عزیز) به سوی در، بر یکدیگر سبقت گرفتند (یوسف/۲۵).

قارون، فرعون و هامان را [عذاب کردیم]. به‌راستی موسی برای آنان دلایل آشکار آورد پس در زمین استکبار ورزیدند و سبقت‌گیرنده نبودند (عنکبوت/۳۹).

بگو، براى خود زیان و سودى در اختیار ندارم مگر آن‌چه را که خدا بخواهد. هر امتى را سرآمدی است آن‌گاه که سرآمدشان به سر رسد پس نه ساعتى [از آن] تاخیر کنند و نه پیشى گیرند (یونس/۴۹). سبقت‌گیرندگان نخستین از مهاجران و انصار و کسانى که به نیکى از آنان پیروى کردند، خدا از آنها راضی و آنان نیز از او راضی هستند. براى آنان باغ‌هایى آماده کرده که از زیر آن نهرها جاری است. همیشه در آن جاودانه خواهند ماند. آن کامیابى بزرگ است (توبه/۱۰۰). کسانی که بعد از آنان (مهاجران و انصار) آمده‌اند، می‌گویند: پروردگارا، بر ما و آن برادرانمان که در ایمان آوردن بر ما سبقت گرفتند، ببخشای و در دل‌های ما نسبت به آنان کینه‌ای نگذار (حشر/۱۰).

سرعت

  السّبقة

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

لَا الشَّمْسُ یَنبَغِی لَهَا أَن تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَ لَا اللَّیْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَ کُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسْبَحُونَ (یس/۴۰)

نَحْنُ قَدَّرْنَا بَیْنَکُمُ الْمَوْتَ وَ مَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِینَ (واقعه/۶۰) وَلِکُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَاء أَجَلُهُمْ لاَ یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ یَسْتَقْدِمُونَ (اعراف/۳۴)

 

مَّا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَ مَا یَسْتَأْخِرُونَ (حجر/۵؛ مومنون/۴۳) وَ لَوْ یُؤَاخِذُ اللّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَکَ عَلَیْهَا مِن دَآبَّةٍ وَ لَکِن یُؤَخِّرُهُمْ إلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى فَإِذَا جَاء أَجَلُهُمْ لاَ یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَ لاَ یَسْتَقْدِمُونَ (نحل/۶۱) قُل لَّکُم مِّیعَادُ یَوْمٍ لَّا تَسْتَأْخِرُونَ عَنْهُ سَاعَةً وَ لَا تَسْتَقْدِمُونَ (سبأ/۳۰) [الملائکة] لَا یَسْبِقُونَهُ (الرّحمن) بِالْقَوْلِ وَ هُم بِأَمْرِهِ یَعْمَلُونَ (انبیاء/۲۷)

 

 

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تُقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ (حجرات/۱)

 

وَ السَّابِحَاتِ سَبْحًا* فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا* فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا (نازعات/۳-۵) سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا کَعَرْضِ السَّمَاء وَ الْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ ذَلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَن یَشَاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ (حدید/۲۱) لِکُلٍّ جَعَلْنَا مِنکُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهَاجًا وَ لَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَ لَکِن لِّیَبْلُوَکُمْ فِی مَآ آتَاکُم فَاسْتَبِقُوا الخَیْرَاتِ (مائده/۴۸) وَ لِکُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّیهَا فَاسْتَبِقُواْ الْخَیْرَاتِ (بقره/۱۴۸)

 

 

 

 

 

 

 

إِنَّ الَّذِینَ هُم مِّنْ خَشْیَةِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ* وَ الَّذِینَ هُم بِآیَاتِ رَبِّهِمْ یُؤْمِنُونَ*وَ الَّذِینَ هُم بِرَبِّهِمْ لَا یُشْرِکُونَ*وَ الَّذِینَ یُؤْتُونَ مَا آتَوا وَّ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلَى رَبِّهِمْ رَاجِعُونَ* أُوْلَئِکَ یُسَارِعُونَ فِی الْخَیْرَاتِ وَ هُمْ لَهَا سَابِقُونَ (مومنون/۵۷-۶۱) ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتَابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَ مِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَیْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذَلِکَ هُوَ الْفَضْلُ الْکَبِیرُ* جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَهَا یُحَلَّوْنَ فِیهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤًا وَ لِبَاسُهُمْ فِیهَا حَرِیرٌ*وَ قَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَکُورٌ* الَّذِی أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِن فَضْلِهِ لَا یَمَسُّنَا فِیهَا نَصَبٌ وَ لَا یَمَسُّنَا فِیهَا لُغُوبٌ (فاطر/۳۲-۳۵) وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ* أُوْلَئِکَ الْمُقَرَّبُونَ* فِی جَنَّاتِ النَّعِیمِ*ثُلَّةٌ مِّنَ الْأَوَّلِینَ* وَ قَلِیلٌ مِّنَ الْآخِرِینَ* عَلَى سُرُرٍ مَّوْضُونَةٍ* مُتَّکِئِینَ عَلَیْهَا مُتَقَابِلِینَ* یَطُوفُ عَلَیْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ* بِأَکْوَابٍ وَ أَبَارِیقَ وَ کَأْسٍ مِّن مَّعِینٍ* لَا یُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَ لَا یُنزِفُونَ* وَ فَاکِهَةٍ مِّمَّا یَتَخَیَّرُونَ*وَ لَحْمِ طَیْرٍ مِّمَّا یَشْتَهُونَ* وَ حُورٌ عِینٌ* کَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَکْنُونِ* جَزَاء بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ* لَا یَسْمَعُونَ فِیهَا لَغْوًا وَ لَا تَأْثِیمًا* إِلَّا قِیلًا سَلَامًا سَلَامًا (واقعه/۱۰-۲۶)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فَلَا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَ الْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ* عَلَى أَن نُّبَدِّلَ خَیْرًا مِّنْهُمْ وَ مَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِینَ (معارج/۴۰-۴۱) وَ لاَ یَحْسَبَنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ سَبَقُواْ إِنَّهُمْ لاَ یُعْجِزُونَ (انفال/۵۹) أَمْ حَسِبَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئَاتِ أَن یَسْبِقُونَا سَاء مَا یَحْکُمُونَ (عنکبوت/۴) وَ لَوْ نَشَاء لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْیُنِهِمْ فَاسْتَبَقُوا الصِّرَاطَ فَأَنَّى یُبْصِرُونَ (یس/۶۶) وَ قَالَ الَّذِینَ کَفَرُوا لِلَّذِینَ آمَنُوا لَوْ کَانَ خَیْرًا مَّا سَبَقُونَا إِلَیْهِ (احقاف/۱۱)

 

 

 

 

 

 

 

السّبقة- الاقوام، وَ لُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَکُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّن الْعَالَمِینَ (اعراف/۸۰) إِنَّکُمْ لَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَکُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّنَ الْعَالَمِینَ (عنکبوت/۲۸)

 

 

 

قَالُواْ [اخوة یوسف] یَا أَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَ تَرَکْنَا یُوسُفَ عِندَ مَتَاعِنَا فَأَکَلَهُ الذِّئْبُ وَ مَا أَنتَ بِمُؤْمِنٍ لِّنَا وَ لَوْ کُنَّا صَادِقِینَ (یوسف/۱۷) وَ اسُتَبَقَا الْبَابَ (یوسف/۲۵)

 

 

وَ قَارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هَامَانَ وَ لَقَدْ جَاءهُم مُّوسَى بِالْبَیِّنَاتِ فَاسْتَکْبَرُوا فِی الْأَرْضِ وَ مَا کَانُوا سَابِقِینَ (عنکبوت/۳۹)

قُل لاَّ أَمْلِکُ لِنَفْسِی ضَرًّا وَلاَ نَفْعًا إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ لِکُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذَا جَاء أَجَلُهُمْ فَلاَ یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ یَسْتَقْدِمُونَ (یونس/۴۹)

 

 

وَ السَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَ الأَنصَارِ وَ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِیَ اللّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُواْ عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا أَبَدًا ذَلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ (توبه/۱۰۰) وَ الَّذِینَ جَاؤُوا مِن بَعْدِهِمْ (مهاجرین و الانصار) یَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَ لِإِخْوَانِنَا الَّذِینَ سَبَقُونَا بِالْإِیمَانِ وَ لَا تَجْعَلْ فِی قُلُوبِنَا غِلًّا لِّلَّذِینَ آمَنُوا (حشر/۱۰)