سبأ

 

سبأ، نام سرزمینی، این مفهوم با واژۀ «سبأ» ۲ بار آمده است.

چکیده: مردم سبأ برای خورشید سجده می‌کردند و ملکۀ سبأ بر آنها حکومت می‌کرد. سلیمان آنها را به پرستش خدا دعوت کرد و آنها تسلیم خدا شدند. خدا به مردم سبأ نعمت‌های فراوان و امنیّت داده بود. آنها ناسپاسی کردند پس خدا نعمت‌های آنها را گرفت. آنها را سخت تارومارشان کرد و افسانه گردانید.

[هدهد به سلیمان] گفت: به چیزى احاطه یافته‌ام که تو به آن دست نیافته‌ای و براى تو از سبأ خبر یقینی آورده‏ام. من زنى را یافتم که بر آنها حکومت مى‏کرد و از هر چیزى به او داده شده بود و تختى بزرگ داشت. او و قومش را چنین یافتم که به جاى خدا برای خورشید، سجده مى‏کنند. شیطان اعمال آنها را برایشان آراسته و آنان را از راه بازداشته بود پس هدایت نیافته بودند. [شیطان چنین کرد] تا آنها ، براى خدایى که نهان را در آسمان‌ها و زمین بیرون مى‏آورد و آن‌چه را پنهان مى‏دارید و آن‌چه را آشکار مى‏کنید، مى‏داند، سجده نکنند. خدایی که هیچ خدایى جز او نیست. او پروردگار عرش بزرگ است. [سلیمان] گفت:‏ خواهیم دید، آیا راست گفته‏اى یا از دروغگویان بوده‏اى؟ این نامۀ مرا ببر و به سوى آنها بیفکن آن‌گاه از آنها روى برتاب پس ببین چه پاسخ مى‏دهند. [ملکۀ سبأ] گفت: اى بزرگان، نامه‏اى ارجمند به سوی من افکنده شده است. در حقیقت آن از طرف سلیمان است و به نام خدای گسترده‌رحمت مهربان است که   بر من برتری نجویید و مطیعانه به سوی من بیایید. گفت: اى بزرگان، در این کار به من نظر دهید که بدون ‏حضور شما کارى را فیصله نداده‏ام. گفتند: ما سخت نیرومند و دلاور هستیم. [اختیار] کار با توست. بنگر چه دستور مى‏دهى. [ملکه] گفت: پادشاهان چون به شهرى درآیند، آن را تباه و عزیزان آن را خوار مى‏کنند و این‌گونه عمل مى‏کنند. من هدیه‌ای به سوی آنها مى‏فرستم و مى‏نگرم که فرستادگان با چه چیز بازمى‏گردند. چون [فرستاده] نزد سلیمان آمد، [سلیمان] گفت: آیا مرا به مالى، کمک مى‏دهید؟ آن‌چه خدا به من داده، بهتر است از آن‌چه به شما داده‏ است بلکه شما به هدیۀ خود شادمان هستید. به سوى آنان بازگرد که به‌راستی سپاهیانى بر آنها فرود مى‏آوریم که در برابر آنها تاب ایستادگى نداشته باشند و از آن [سرزمین] به خوارى و زبونى بیرونشان مى‏کنیم. گفت: اى بزرگان، کدام یک از شما، تخت او را پیش از آن که تسلیم‌شده نزد من بیایند، براى من مى‏آورد؟ عفریتى از جن گفت: من آن را پیش از آن که از جای خود برخیزى، براى تو مى‏آورم و بر این [کار] سخت توانا و امین هستم. کسى که نزد او دانشى از کتاب بود، گفت: من آن را پیش از آن که چشم خود را بر هم بزنى، برایت مى‏آورم پس چون [سلیمان] آن را نزد خود حاضر دید، گفت: این از فضل پروردگار من است تا مرا بیازماید که آیا سپاسگزار هستم یا ناسپاسى مى‏کنم؟ هر کس سپاس گزارد، تنها به سود خود سپاس مى‏گزارد. هر کس ناسپاسى کند، بى‏‌تردید پروردگارم بى‏نیاز کریم است. گفت: تخت او را برایش ناشناس گردانید تا ببینیم آیا هدایت مى‏یابد یا از کسانى است که هدایت نمی‌یابند؟ پس وقتى [ملکه] آمد، گفته شد: آیا تخت تو این‌گونه است؟ گفت: گویا این همان است و پیش از این، به ما دانش داده شده است و تسلیم   بوده‌ایم. آن‌چه غیر از خدا مى‏پرستید، مانع [ایمان] او شده بود. به‌راستی او از گروه کافران بود. به او گفته شد: وارد کاخ شو. چون آن را دید، پنداشت برکه‏اى است و ساق‌هایش را نمایان کرد. [سلیمان] گفت: در حقیقت این کاخى صیقلی‌شده از بلورها است. [ملکه] گفت: پروردگارا، من به خود ستم کردم و با سلیمان برای خدا، پروردگار جهانیان، تسلیم شدم (نمل/۲۲-۴۴).

به‌راستی براى [مردم] سبأ در محلّ سکونتشان، نشانه‌ای بود. دو باغ از راست و چپ. [به آنان گفتیم:] از روزى پروردگارتان بخورید و او را شکر کنید. شهرى است‏ پاک و خدایى استآمرزنده. پس روى گردانیدند و بر آنان، سیل ویرانگر را فرستادیم. دو باغ آنها را به دو باغ که میوه‏هاى تلخ و شوره‏گز و اندکی از درخت کُنار داشت، تبدیل کردیم. این را برای آن‌که کفر ورزیدند، به آنان جزا دادیم. آیا جز ناسپاس را مجازات مى‏کنیم؟ میان آنان و میان آبادی‌هایی که در آنها برکت داده بودیم، آبادی‌هایی نمایان قرار دادیم و سیر در آنها را به اندازه مقرّر قرار داده بودیم. در اینها شب‌ها و روزها آسوده‏خاطر سفر کنید. پس گفتند: پروردگارا، میان سفرهای ما فاصله بیانداز. بر خود ستم کردند پس آنها را افسانه‌هایی گردانیدیم و سخت تارومارشان کردیم. به‌راستی در این براى هر شکیباى سپاسگزارى، نشانه‌هایی است. بی‌تردید ابلیس گمان خود را دربارة آنها راست ‏یافت. از او پیروى کردند جز گروهى از مومنان. [شیطان] بر آنان تسلّطى نداشت جز آن‌که کسى را که به آخرت ایمان دارد، از کسى که در آن تردید دارد، باز شناسیم (سبأ/۱۵-۲۱).

سلیمان

سبأ

 

 

 

 

 

فَقَالَ [الهدهد لسلیمان] أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَ جِئْتُکَ مِن سَبَإٍ بِنَبَإٍ یَقِینٍ* إِنِّی وَجَدتُّ امْرَأَةً تَمْلِکُهُمْ وَ أُوتِیَتْ مِن کُلِّ شَیْءٍ وَ لَهَا عَرْشٌ عَظِیمٌ* وَجَدتُّهَا وَ قَوْمَهَا یَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِ اللَّهِ وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ فَهُمْ لَا یَهْتَدُونَ* أَلَّا یَسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِی یُخْرِجُ الْخَبْءَ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ یَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَ مَا تُعْلِنُونَ* اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ* قَالَ [سلیمان] سَنَنظُرُ أَصَدَقْتَ أَمْ کُنتَ مِنَ الْکَاذِبِینَ* اذْهَب بِّکِتَابِی هَذَا فَأَلْقِهْ إِلَیْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانظُرْ مَاذَا یَرْجِعُونَ* قَالَتْ [امرأة من سبأ] یَا أَیُّهَا المَلَأُ إِنِّی أُلْقِیَ إِلَیَّ کِتَابٌ کَرِیمٌ* إِنَّهُ مِن سُلَیْمَانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ* أَلَّا تَعْلُوا عَلَیَّ وَ أْتُونِی مُسْلِمِینَ* قَالَتْ یَا أَیُّهَا المَلَأُ أَفْتُونِی فِی أَمْرِی مَا کُنتُ قَاطِعَةً أَمْرًا حَتَّى تَشْهَدُونِ* قَالُوا نَحْنُ أُوْلُوا قُوَّةٍ وَ أُولُوا بَأْسٍ شَدِیدٍ وَ الْأَمْرُ إِلَیْکِ فَانظُرِی مَاذَا تَأْمُرِینَ* قَالَتْ إِنَّ الْمُلُوکَ إِذَا دَخَلُوا قَرْیَةً أَفْسَدُوهَا وَ جَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِهَا أَذِلَّةً وَ کَذَلِکَ یَفْعَلُونَ* وَ إِنِّی مُرْسِلَةٌ إِلَیْهِم بِهَدِیَّةٍ فَنَاظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ* فَلَمَّا جَاء سُلَیْمَانَ قَالَ أَتُمِدُّونَنِ بِمَالٍ فَمَا آتَانِیَ اللَّهُ خَیْرٌ مِّمَّا آتَاکُم بَلْ أَنتُم بِهَدِیَّتِکُمْ تَفْرَحُونَ* ارْجِعْ إِلَیْهِمْ فَلَنَأْتِیَنَّهُمْ بِجُنُودٍ لَّا قِبَلَ لَهُم بِهَا وَ لَنُخْرِجَنَّهُم مِّنْهَا أَذِلَّةً وَ هُمْ صَاغِرُونَ* قَالَ یَا أَیُّهَا المَلَأُ أَیُّکُمْ یَأْتِینِی بِعَرْشِهَا قَبْلَ أَن یَأْتُونِی مُسْلِمِینَ* قَالَ عِفْریتٌ مِّنَ الْجِنِّ أَنَا آتِیکَ بِهِ قَبْلَ أَن تَقُومَ مِن مَّقَامِکَ وَ إِنِّی عَلَیْهِ لَقَوِیٌّ أَمِینٌ* قَالَ الَّذِی عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْکِتَابِ أَنَا آتِیکَ بِهِ قَبْلَ أَن یَرْتَدَّ إِلَیْکَ طَرْفُکَ فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرًّا عِندَهُ قَالَ هَذَا مِن فَضْلِ رَبِّی لِیَبْلُوَنِی أَأَشْکُرُ أَمْ أَکْفُرُ وَ مَن شَکَرَ فَإِنَّمَا یَشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَن کَفَرَ فَإِنَّ رَبِّی غَنِیٌّ کَرِیمٌ* قَالَ نَکِّرُوا لَهَا عَرْشَهَا نَنظُرْ أَتَهْتَدِی أَمْ تَکُونُ مِنَ الَّذِینَ لَا یَهْتَدُونَ* فَلَمَّا جَاءتْ قِیلَ أَهَکَذَا عَرْشُکِ قَالَتْ کَأَنَّهُ هُوَ وَ ُوتِینَا الْعِلْمَ مِن قَبْلِهَا وَ کُنَّا مُسْلِمِینَ* وَ صَدَّهَا مَا کَانَت تَّعْبُدُ مِن دُونِ اللَّهِ إِنَّهَا کَانَتْ مِن قَوْمٍ کَافِرِینَ* قِیلَ لَهَا ادْخُلِی الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَ کَشَفَتْ عَن سَاقَیْهَا قَالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُّمَرَّدٌ مِّن قَوَارِیرَ قَالَتْ رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی وَ أَسْلَمْتُ مَعَ سُلَیْمَانَ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ (نمل/۲۲-۴۴)

 

 

 

 

 

 

لَقَدْ کَانَ لِسَبَإٍ فِی مَسْکَنِهِمْ آیَةٌ جَنَّتَانِ عَن یَمِینٍ وَ شِمَالٍ کُلُوا مِن رِّزْقِ رَبِّکُمْ وَ اشْکُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَیِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ* فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنَا عَلَیْهِمْ سَیْلَ الْعَرِمِ وَ بَدَّلْنَاهُم بِجَنَّتَیْهِمْ جَنَّتَیْنِ ذَوَاتَى أُکُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَیْءٍ مِّن سِدْرٍ قَلِیلٍ* ذَلِکَ جَزَیْنَاهُم بِمَا کَفَرُوا وَ هَلْ نُجَازِی إِلَّا الْکَفُورَ* وَ جَعَلْنَا بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ الْقُرَى الَّتِی بَارَکْنَا فِیهَا قُرًى ظَاهِرَةً وَ قَدَّرْنَا فِیهَا السَّیْرَ سِیرُوا فِیهَا لَیَالِیَ وَ أَیَّامًا آمِنِینَ* فَقَالُوا رَبَّنَا بَاعِدْ بَیْنَ أَسْفَارِنَا وَ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ فَجَعَلْنَاهُمْ أَحَادِیثَ وَ مَزَّقْنَاهُمْ کُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ* وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَیْهِمْ إِبْلِیسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِیقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِینَ* وَ مَا کَانَ لَهُ عَلَیْهِم مِّن سُلْطَانٍ إِلَّا لِنَعْلَمَ مَن یُؤْمِنُ بِالْآخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا فِی شَکٍّ (سبأ/۱۵-۲۱)