سایه

 

سایه،تاریکی حاصل از وقوع جسم در مقابل نور، این مفهوم «ظ ل ل» ۲۳ بار آمده است.

چکیده:خدا برای شما سایه‌هایی قرار داد. او سایه را گسترانیده و خورشید را دلیل آن قرار داده است. سایه‌ها برای خدا سجده می‌کنند. سایه و گرما یکسان نیستند. اهل بهشت در سایه‌‌هایی پایدار و گسترده و اهل جهنّم در سایه‌هایی از دود سیاه و آتش هستند.

خدا از آن‌چه آفریده، برای شما سایه‏هایىقرار داد … این‌گونه نعمت خود را بر شما تمام مى‏گرداند، باشد که شما تسلیم شوید (نحل/۸۱). آیا ننگریسته‌ای که پروردگارت چگونه سایه را گسترانیده است و اگر می‌خواست آن را ساکن قرار می‌داد آن‌گاه خورشید را دلیل آن قرار دادیم سپس آن را به تدریج به سوی خود بازگرفتیم (فرقان/۴۵-۴۶)؟ آیا به چیزهایی که خدا آفریده، ننگریسته‌اند که چگونه سایه‎‌هایشان از راست و چپ می‌گردد و فروتنانه برای خدا سجده می‌کنند (نحل/۴۸)؟ هر که در آسمان‌ها و زمین است، خواه ‌ناخواه و سایه‌هایشان بامدادان و شامگاهان برای خدا سجده می‌کنند (رعد/۱۵). نابینا و بینا یکسان نیستند و نه ظلمت و نه روشنایی و نه سایه و نه گرما (فاطر/۱۹-۲۱). هنگامی که آنها (سرنشینان کشتی در دریا) را موجی مانند سایبان‌ فرا گیرد، خدا را در حالی‌که دین را برای او خالص کرده‌اند، بخوانند و چون به سوی خشکی نجاتشان داد، برخی از آنها میانه‌رو هستند (لقمان/۳۲). آیا [مشرکان] جز این انتظار دارند که خدا در سایبان‌هایی از ابر و فرشتگان برای آنها بیاید (بقره/۲۱۰)؟

[کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته کردند،] به سایه‌ای پایدار درمی‌آوریم (نساء/۵۷). بی‌گمان متّقین در سایه‌ها و چشمه‌ساران هستند … بی‌تردید ما نیکوکاران را این‌چنین پاداش می‌دهیم (مرسلات/۴۱-۴۴). مَثَل بهشتی که به متّقین وعده داده شده، این است که از زیر آن نهرها جاری است و خوردنی‌های آن و سایه‌اش دائمی است. این سرانجام کسانی است که تقوا پیشه کرده‌اند و سرانجام کافران آتش است (رعد/۳۵). آنها (اهل بهشت) و همسرانشان در سایه‌ها بر تخت‌ها تکیه زده‌اند (یس/۵۶). [در بهشت] سایه‌ها بر آنها (نیکان) نزدیک است (انسان/۱۴). [یاران دست راست در] سایه‌ای گسترده هستند (واقعه/۳۰).

[یاران دست چپ در] سایه‌ای از دود سیاه هستند که نه سرد است و نه خوش. در حقیقت اینان پیش از این خوشگذران بودند و بر گناه بزرگ پافشارى مى‏کردند. مى‏گفتند: آیا چون مردیم و خاک و استخوان شدیم، به یقین زنده مى‏شویم یا پدران گذشته ما نیز (واقعه/۴۳-۴۸)؟ برای آنان [مشرکان] از بالای‌شان سایبان‌‎هایی از آتش و از پایین‌شان سایبان‌هایی [از آتش] است. این چیزی است که خدا بندگانش را به آن بیم می‌دهد. ای بندگان من، از من پروا کنید (زمر/۱۶). در آن روز وای بر تکذیب‌کنندگان. بروید به سوی همان چیزی که آن را تکدیب می‌کردید. به سوی سایه‌ای سه شاخه بروید. نه سایبان است و نه از شرارۀ آتش حفظ می‌کند (مرسلات/۲۸-۳۱).

[قوم شعیب] او را تکذیب کردند پس عذاب روز سایه (ابر آتش‌بار) آنها را گرفت. به‌راستی آن عذابِ روزی بزرگ بود. بی‌تردید در این نشانه‌ای است و بیشتر آنان مومن نبودند (شعراء/۱۸۹-۱۹۰).

[موسی] برای آن‌ دو زن [گوسفندانشان] را آب داد آن‌گاه به سوی سایه برگشت(قصص/۲۴). ابر را بر آنها (قوم موسی) سایبان کردیم (اعراف/۱۶۰). کوه را برافراشتیم و بالای سر آنها قرار دادیم گویی سایبانی بود و پنداشتند که بر سرشان خواهد افتاد (اعراف/۱۷۱). [ای بنی‌اسرائیل، نعمت‌های مرا که به شما ارزانی داشتم، به یاد آورید که] … و ابر را بر شما سایبان شما کردیم (بقره/۵۷).

خورشید

الظّل

 

 

 

 

 

وَ اللّهُ جَعَلَ لَکُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلاَلًا … کَذَلِکَ یُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ لَعَلَّکُمْ تُسْلِمُونَ (نحل/۸۱) أَلَمْ تَرَ إِلَى رَبِّکَ کَیْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَ لَوْ شَاء لَجَعَلَهُ سَاکِنًا ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَیْهِ دَلِیلًا* ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَیْنَا قَبْضًا یَسِیرًا (فرقان/۴۵-۴۶) أَوَ لَمْ یَرَوْاْ إِلَى مَا خَلَقَ اللّهُ مِن شَیْءٍ یَتَفَیَّأُ ظِلاَلُهُ عَنِ الْیَمِینِ وَ الْشَّمَآئِلِ سُجَّدًا لِلّهِ وَ هُمْ دَاخِرُونَ (نحل/۴۸) وَ لِلّهِ یَسْجُدُ مَن فِی السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضِ طَوْعًا وَ کَرْهًا وَ ظِلالُهُم بِالْغُدُوِّ وَ الآصَالِ (رعد/۱۵) وَ مَا یَسْتَوِی الْأَعْمَى وَ الْبَصِیرُ* وَ لَا الظُّلُمَاتُ وَ لَا النُّورُ* وَ لَا الظِّلُّ وَ لَا الْحَرُورُ (فاطر/۱۹-۲۱) وَ إِذَا غَشِیَهُم مَّوْجٌ کَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ (لقمان/۳۲) هَلْ یَنظُرُونَ [المشرکون] إِلاَّ أَن یَأْتِیَهُمُ اللّهُ فِی ظُلَلٍ مِّنَ الْغَمَامِ وَ الْمَلآئِکَةُ (بقره/۲۱۰)؟

[الذین امنوا و عملو الصالحات]نُدْخِلُهُمْ ظِلاًّ ظَلِیلًا (نساء/۵۷) إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی ظِلَالٍ وَ عُیُونٍ* … إِنَّا کَذَلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنینَ (مرسلات/۴۱-۴۴) مَّثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِی وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ أُکُلُهَا دَآئِمٌ وِ ظِلُّهَا تِلْکَ عُقْبَى الَّذِینَ اتَّقَواْ وَّ عُقْبَى الْکَافِرِینَ النَّارُ (رعد/۳۵) هُمْ (اهل الجنة) وَ أَزْوَاجُهُمْ فِی ظِلَالٍ عَلَى الْأَرَائِکِ مُتَّکِؤُونَ (یس/۵۶) [فی الجنة] دَانِیَةً عَلَیْهِمْ (الابرار) ظِلَالُهَا (انسان/۱۴) [اصحاب الیمین فی] ظِلٍّ مَّمْدُودٍ (واقعه/۳۰)

[اصحاب الیمین فی] ظِلٍّ مِّن یَحْمُومٍ* لَّا بَارِدٍ وَلَا کَرِیمٍ* إِنَّهُمْ کَانُوا قَبْلَ ذَلِکَ مُتْرَفِینَ* وَ کَانُوا یُصِرُّونَ عَلَى الْحِنثِ الْعَظِیمِ* وَ کَانُوا یَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَ کُنَّا تُرَابًا وَ عِظَامًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ* أَوَ آبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ (واقعه/۴۳-۴۸) لَهُم(المشرکین)مِّن فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِّنَ النَّارِ وَ مِن تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذَلِکَ یُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ یَا عِبَادِ فَاتَّقُونِ (زمر/۱۶) وَیْلٌ یوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ* انطَلِقُوا إِلَى مَا کُنتُم بِهِ تُکَذِّبُونَ* انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِی ثَلَاثِ شُعَبٍ* لَا ظَلِیلٍ وَ لَا یُغْنِی مِنَ اللَّهَبِ (مرسلات/۲۸-۳۱)

 

[قوم شعیب] فَکَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذَابُ یَوْمِ الظُّلَّةِ إِنَّهُ کَانَ عَذَابَ یَوْمٍ عَظِیمٍ* إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَةً وَ مَا کَانَ أَکْثَرُهُم مُّؤْمِنِینَ (شعراء/۱۸۹-۱۹۰)

فَسَقَى [موسی] لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّى إِلَى الظِّلِّ (قصص/۲۴) وَ ظَلَّلْنَا عَلَیْهِمُ (قوم موسی) الْغَمَامَ (اعراف/۱۶۰) وَ إِذ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ کَأَنَّهُ ظُلَّةٌ وَ ظَنُّواْ أَنَّهُ وَاقِعٌ بِهِمْ (اعراف/۱۷۱) [یا بنی‌اسرائیل اذکروا نعمتی التی انعمت علیکم]… وَ ظَلَّلْنَا عَلَیْکُمُ الْغَمَامَ (بقره/۵۷)