اجازه

اجازه، رخصت، این مفهوم از ریشۀ اَذِنَ ۶۷ بار و با واژۀ تَسَتأنِسوا ۱ بار آمده است.

چکیده: اجازۀ خدا بر عالم حاکم است. اجازه یکی از نیازهای معاشرت درزندگی اجتماعی است و به اجازه گرفتن سفارش شده است.

اجازه– اجازۀ خداوند، خداوند آسمان را نگاه می‌دارد تا بر زمین نیفتد مگر به اجازه او (حج/۶۵). گیاهِ سرزمین پاک، به اجازۀ پروردگار می­روید (اعراف/۵۸). خداوند سخن پاک را به درخت پاک تشبیه کرده است که میوۀ خود را در هر زمان به اجازۀ پروردگار می‌دهد (ابراهیم/۲۴،۲۵).

بدون اجازۀ خداوند هیچ کس ایمان نمی‌آورد (یونس/۱۰۰). ایمان آوردن به اجازۀ افراد نیست که فرعون به ساحران گفت: آیا پیش از آن که به شما اجازه دهم به خدای موسی ایمان آوردید (اعراف/۱۲۳؛ طه/۷۱؛ شعراء/۴۹)؟ بدون اجازۀ خداوند هیچ انسان و شیطانی به کسی ضرر نمی­زند، (بقره/۱۰۲؛ مجادله/۱۰)، هیچ مصیبتی به کسی نمی­رسد، (تغابن/۱۱) هیچ شخصی نمی­میرد (آل عمران/۱۴۵)، و هیچ­کس شفاعت نمی­کند (بقره/۲۵۵؛ یونس/۳؛ نجم/۲۶؛ طه/۱۰۹؛ سبا/۲۳).

فرشتگان به اجازۀ خداوند آنچه خدا بخواهد وحی می‌کنند (شوری/۵۱). در شب قدر، فرشتگان و روح، به اجازۀ پروردگار، برای هر کاری فرود می آیند (قدر/۳-۴). بالابردن قدر و منزلت بعضی خانه­ها به اجازۀ خداوند است (نور/۳۶). پیامبران جز به اجازۀ خداوند حجت و نشانه­ای نمی­آورند (ابراهیم/۱۱؛ رعد/۳۸؛ غافر/۷۸) و مردم جز به اجازۀ خداوند از آنها اطاعت نمی­کنند (نساء/۶۴). کسانی از سپاه طالوت که به دیدار خداوند یقین داشتند، گفتند: چه بسا گروهی اندک به اجازۀ خداوند بر گروهی بسیار پیروز شده است (بقره/۲۴۹). سپاه طالوت به اجازۀ خداوند، جالوت و سپاه او را شکست دادند (بقره/۲۵۱). جنیان به اجازۀ خداوند در نزد سلیمان کار می­کردند (سبأ/۱۲). یکی از برادران یوسف گفت: هرگز از این سرزمین بیرون نمی‌روم تا پدرم به من اجازه دهد یا خداوند در حقّ من داوری کند (یوسف/۸۰). عیسی به اجازۀ خداوند از گل پرنده­ای می‌ساخت و در آن می­دمید و به اجازۀ خداوند آن پرنده می­شد و به اجازۀ خداوند نابینا و بیماری پیسی را شفا می­داد و مردگان را زنده می­ساخت (مائده/۱۱۰؛ آل‌عمران/۴۹).

به اجازۀ خداوند، پیامبر شاهد، بشارت‌گر، هشداردهنده و دعوت کنندۀ به خداست (احزاب/۴۵-۴۶). به اجازۀ خداوند جبرئیل قرآن را بر قلب پیامبر نازل کرد (بقره/۹۷) تا به وسیلۀ آن و به اجازۀ پروردگار مردم را از تاریکی­ها به سوی روشنایی ببرد (ابراهیم/۱؛ مائده/۱۶).

برخی از بندگان برگزیده که وارث کتاب هستند با اجازۀ خداوند در کارهای نیک پیشتاز هستند (فاطر/۳۲). خداوند با اجازۀ خود، آنان را که ایمان آوردند، به حقیقت آنچه در آن اختلاف داشتند هدایت کرد (بقره/۲۱۳).   به کسانی که با آنان جنگ می­شود به دلیل اینکه ستم دیده­اند اجازۀ دفاع داده شده است (حج/۳۹). خداوند به پیامبر می‌فرماید: اگر از شما صد تن شکیبا باشند بر دویست تن پیروز می‌گردند و اگر از شما هزار تن باشند بر دوهزار تن به اجازۀ خدا پیروز می‌شوند (انفال/۶۶). آنچه به مومنان در جنگ [احد] رسید (آل عمران/۱۶۶)، از پای‌درآوردنِ دشمن در جنگ (آل عمران/۱۵۲) و  هر درختِ خرمایی که مسلمانان از یهود در جنگ بنی­نضیر بریده­اند یا بر ریشه­های خود باقی نهاده­اند به اجازۀ خدا است (حشر/۵). مومنان به اجازۀ پروردگار به بهشت و مغفرت دعوت می‌شوند (بقره/۲۲۱) و به اجازۀ او در بهشت جاودانه­ هستند (ابراهیم/۲۳).

خداوند به مومنان اجازه نداده است تا حلال خدا را حرام و حرام را حلال گردانند (یونس/۵۹). آیا بی‌ایمانان به قیامت معبودهایی دارند که برای آنها از دین آنچه را خدا به آنان اجازه نداده است ، بیان کرده‌اند (شوری/۲۱)؟

در روز قیامت هیچ کس جز به اجازۀ خداوند سخن نمی‌گوید (هود/۱۰۵؛ نبأ/۳۸). به کافران و تکذیب کنندگان اجازۀ سخن گفتن و عذرخواهی داده نمی­شود (نحل/۸۴؛ مرسلات/۳۵-۳۷).

اجازه- اجازۀ افراد، برای ورود به خانۀ دیگران اجازه بگیرید و اگر کسی را در آن نیافتید داخل نشوید تا به شما اجازه داده شود و اگر به شما گفته شد برگردید، برگردید (نور/۲۷-۲۸). بردگان و کسانی از شما که به سن بلوغ نرسیده‌اند در سه هنگام، پیش از نماز صبح، نیمروز که لباس خود را در می‌آورید و بعد از نماز عشاء که سه وقت خلوت شماست باید از شما اجازه بگیرند. چون کودکان شما بالغ شدند باید از شما اجازه بگیرند، مانند کسان دیگرکه از شما اجازه می­گرفتند (نور/۵۹،۵۸). ازدواج با کنیزان مومن، نیاز به اجازۀ مالک آنها دارد (نساء/۲۵). به اتاق­های پیامبر برای صرف غذا جز با اجازه وارد نشوید (احزاب/۵۳). خداوند به پیامبر می‌فرماید: مومنان کسانی هستند که در امر جمعی، از پیامبر اجازه می‌گیرند. کسانی که اجازه می­گیرند همانهایی هستند که به خدا و پیامبر او ایمان دارند، پس چون برای کاری از تو اجازه خواستند به هر یک از آنها که خواستی اجازه بده و برای آنها آمرزش بخواه (نور/۶۲). چرا پیش از آن که راستگویان بر تو آشکار گردند و دروغگویان را بشناسی به آنان اجازۀ ترک جهاد دادی (توبه/۴۳)؟ مومنان در جهاد با مال و جان خود از تو اجازه نمی­خواهند (توبه/۴۴). عذرخواهان بادیه نشین (توبه/۹۰)، منافقان (توبه/۴۹؛ احزاب/۱۳) وتوانمندان آنها به بهانه­هایی اجازۀ­ ترک جهاد می­خواهند (توبه/۸۶). سرزنش تنها بر کسانی است که در عین توانگری، از تو اجازۀ ترک جهاد می‌خواهند (توبه/۹۳). تنها کسانی از تو اجازه می‌خواهند که به خدا و روز باز‎‎‎پسین ایمان ندارند و دلهای آنها به شک افتاده و در شک خود سرگردانند (توبه/۴۵). اگر خداوند تو را به سوی طایفه­ای از منافقان بازگرداند و آنان از تو اجازۀ بیرون آمدن به جنگ دیگر را خواستند، بگو هرگز با من خارج نخواهید شد و با هیچ دشمنی جنگ نخواهید کرد زیرا شما نخستین بار به کناره­گیری راضی شدید (توبه/۸۳).

اطلاعات بیشتر: ارادۀ خداوند