ابلیس

ابلیس، شیطانی که از سجده کردن  بر آدم سر باز زد.این مفهوم با واژۀ ابلیس ۱۱ بار آمده است.

چکیده: ابلیس یکی از جنیان بود که از فرمان پروردگار در سجده کرده بر آدم سر باز زد و خدا او را بیرون راند. او ازخدا مهلت خواست. خداوند به او مهلت داد. او گفت: جز بندگان مخلص تو همه را گمراه خواهم کرد. جهنم کیفر او و پیروانش است.

ابلیس از جنیان بود. او از فرمان پروردگار خود سرپیچی کرد (کهف/۵۰).  ابلیس تکبّر کرد و از کافران شد (بقره/۳۴؛ ص/۷۴).آیا [با این حال] او و نسل او را به جای من دوستان خود می‌گیرید و حال آن که آنها دشمن شما هستند؟ چه بد جانشینانی برای ستمگرانند. [من] آنان را نه در آفرینش آسمانها و زمین به شهادت طلبیدم  و نه در آفرینش خودشان. من آن نیستم که گمراهان را همکار خود بگیرم (کهف/۵۰-۵۱).

پروردگارت به فرشتگان گفت: من بشری را از گلی خشک، گلی سیاه و بدبو خواهم آفرید (حجر/۲۸). چون او را درست کردم و از روح خود در او دمیدم، در برابر او به سجده افتید (حجر/۲۹؛ ص/۷۲). همۀ فرشتگان سجده کردند (بقره/۳۴؛ اعراف/۱۱؛ حجر/۳۰؛ اسراء/۶۱؛ کهف/۵۰؛ طه/۱۱۶؛ ص/۷۳) جز ابلیس (بقره/۳۴؛ اعراف/۱۱؛ اسراء/۶۱؛ حجر/۳۱؛ کهف/۵۰؛ طه/۱۱۶؛ ص/۷۴). که از سجدهکنندکان نبود (اعراف/۱۱) و خودداری کرد از این‌که با سجده‌کنندگان باشد (حجر/۳۱). پروردگار فرمود: ای ابلیس، تو را چه شده است که با سجده کنندگان نیستی (حجر/۳۲)؟ چون تو را به سجده امر کردم چه چیز تو را باز داشت از این‌که سجده کنی (اعراف/۱۲)؟ چه چیز تو را بازداشت که برای چیزی که به دستان خود خلق کردم، سجده نکنی؟ آیا تکبّر کردی یا از برتری جویان بودی (ص/۷۵)؟ گفت: آیا کسی را که از گِل آفریدی سجده کنم (اسراء/۶۱)؟ من چنین نیستم تا برای بشری که او را از گِلی خشکِ سیاه و از لجن بدبو آفریدی، سجده کنم (حجر/۳۳). من از او بهترم مرا از آتش و او را از گِل خلق کردی (اعراف/۱۲؛ ص/۷۶). از آن فرو [مقام] شو. تو را نرسد که در آن تکبر نمایی بیرون شو که تو از خوار شدگان هستی (اعراف/۱۳). بیرون شو که تو رانده شده‌ای (حجر/۳۴؛ ص/۷۷). نکوهیده و رانده از آن [مقام] بیرون شو (اعراف/۱۸). تا روز جزا لعنت بر تو باد (حجر/۳۵؛ ص/۷۸). ابلیس گفت: پروردگارا، تا روزی که برانگیخته خواهند شد مرا مهلت ده (اعراف/۱۴؛ حجر/۳۶؛ ص/۷۹). گفت: به من خبر ده که این موجودی که بر من برتری دادی [برای چه بود]؟ اگر تا روز قیامت مرا مهلت دهی قطعاً نسل او جز اندکی را لگام خواهم زد (اسراء/۶۲). فرمود: تو از مهلت یافتگان هستی (اعراف/۱۵؛ حجر/۳۷؛ ص/۸۰). تا روز معین (حجر/۳۸؛ ص/۸۱). گفت: پروردگارا، به سبب آن که مرا گمراه ساختی (حجر/۳۹؛ اعراف/۱۵) من [هم بدی را] در زمین برای آنان می‌آرایم و همه را گمراه خواهم ساخت (حجر/۳۹) برای [فریفتن] آنان قطعاً بر سر راه راست تو خواهم نشست. آنگاه از پیش رو و از پشت سر آنان و از طرف راست و چپشان بر آنها می‌تازم و بیشتر آنان را شکرگزار نخواهی یافت (اعراف/۱۵-۱۷). فرمود: از آنان هر که را توانستی به آوای خود تحریک کن. با سواران و پیادگان خود بر آنان بتاز. با آنان در اموال و اولادشان شریک شو. به آنان وعده بده. ولی شیطان جز به فریب آنها را وعده نمی‌دهد (اسراء/۶۴). گفت: به عزّت تو سوگند که همگی را قطعاً از راه به در می‌برم (ص/۸۲) مگر بندگان خالص تو را (حجر/۴۰؛ ص/۸۳). فرمود: این راهی است راست که بر عهده من است. در حقیقت تو را بر بندگان من تسلّطی نیست مگر گمراهانی که تو را پیروی کنند. قطعاً وعده‌گاه همۀ آنان دوزخ است (حجر/۴۱-۴۳). در حقیقت تو را بر بندگان من تسلطی نیست و وکالت پروردگارت کافی است (اسراء/۶۵). فرمود: برو هر که از آنان تو را پیروی کند مسلماً جهنم کیفر شما خواهد بود که سزایی تمام است (اسراء/۶۳).

قطعا ابلیس گمان خود را دربارۀ آنان  [قوم سبا] تحقق بخشید. از این رو همه جز گروهی از مومنان از او پیروی کردند . او هیچ گونه تسلطی  بر آنان نداشت مگر برای اینکه کسانی را که به آخرت ایمان دارند از کسانی که دربارۀ آن شک دارند مشخص سازیم و پروردگارت بر هر چیزی نگهبان است (سبأ/۲۰-۲۱).

هر آینه جهنم را از تو و هر که از آنان که از تو پیروی کند خواهم انباشت (اعراف/۱۸؛ ص/۸۵).

معبودها، همه گمراهان و سپاهیان ابلیس در آتش افکنده می‌شوند آنها در آنجا با یکدیگر ستیزه می‌کنند (شعراء/۹۴-۹۶).

اطلاعات بیشتر: شیطان، آدم