آخرت

آخرت، جهان دیگر، این مفهوم با واژۀ آخرۀ ۱۱۵ بار و یَومُ الآخِر ۲۶ بار آمده است.

چکیده: خداوند جهان دیگر را پدید می‌آورد. آخرت برتر از دنیاست و باید از دنیا برای رسیدن به آخرت بهره برد. عده‌ای به آخرت، مومن و عده‌ای به آن کافر هستند. مؤمنان به پاداش آخرت خواهند رسید و کافران به عذاب آخرت گرفتار خواهند شد.

خداوند آخرت را پدید آورد (عنکبوت/۲۰)، دنیا و آخرت (لیل/۱۳؛ نجم/۲۵) و ستایش در هر دو سرا از آن اوست (قصص/۷۰؛  سبأ/۱).

آخرت زندگی حقیقی (عنکبوت/۶۴) و سرای پایدار است  (غافر/۳۹). قطعاً سرای آخرت برای کسانی که نیکی کرده‌اند، بهتر است (نحل/۳۰). زندگی دنیا در برابر زندگی آخرت، جز بهره‌ای ناچیز (غافر/۳۹؛ رعد/۲۶؛ توبه/۳۸) و سرگرمی و بازیچه نیست (عنکبوت/۶۴). آخرت، درجات بالا و برتریِ افزون‌تر دارد (اسراء/۲۱). عذاب آخرت بزرگ‌تر، سخت‌تر، پایدارتر، دشوارتر و رسواکننده‌تر از عذاب دنیاست (قلم/۳۳؛ طه/۱۲۷؛ رعد/۳۴؛ فصّلت/۱۶؛ زمر/۲۶). در آخرت عذابی سخت، آمرزش و خشنودی از جانب خدا خواهد بود (حدید/۲۰). پاداش دنیا و آخرت نزد خداست (نساء/۱۳۴).

بین زندگی دنیا و آخرت رابطه­ای محکم وجود دارد لذا قوم قارون به او گفتند: با آنچه خدایت داده، سرای آخرت را بجوی (قصص/۷۷،۷۶). خداوند به پیامبر می‌فرماید: به یهودیان بگو، اگر سرای آخرت نزد خداوند ویژۀ شما است آرزوی مرگ کنید اگر راست می‌گویید (بقره/۹۴).  هر که در این دنیا کوردل باشد در آخرت هم کوردل و گمراه‌تر خواهد بود (اسراء/۷۲). خداوند سرای آخرت را برای کسانی قرار می‌دهد که در زمین خواستار برتری‌جویی و فساد نیستند (قصص/۸۳). از تلاش کسانی که خواهان آخرت هستند و چنانکه باید در راه آن بکوشند و مومن باشند، قدردانی خواهد شد (اسراء/۱۹). هر که پاداش آخرت را بخواهد به او می‌دهیم (آل‌عمران/۱۴۵). کسی که کِشتِ آخرت را بخواهد، به کِشتِ او می‌افزاییم و کسی که کشت این دنیا را بخواهد آن را به او می‌دهیم ولی در آخرت او را از آن بهره­ای نیست (شوری/۲۰). کسانی که می‌گویند: پروردگارا، در این جهان به ما ببخش آنان را در جهان بازپسین بهره‌ای نیست (بقره/۲۰۰).

خداوند [برای شما] آخرت را می‌خواهد (انفال/۶۷). جهان آخرت نیکوتر و پایدارتر است اما برخی زندگی دنیا را می‌خواهند (اعلی/۱۶-۱۷؛ آل‌عمران/۱۵۲) و آخرت را  رها می‌کنند (قیامت/۲۱). اکثر مردم، نمایی از زندگی دنیا را می‌شناسند و از آخرت غافلند (روم/۷) ولی برخی می‌گویند: پروردگارا در این دنیا به ما نیکی و در آخرت نیز به ما نیکی عطا کن (بقره/۲۰۱).

مؤمنان (نمل/۳)، متّقین (بقره/۴) و نیکوکاران به آخرت یقین دارند (لقمان/۴). آنان که به آخرت ایمان دارند به قرآن نیز ایمان دارند (انعام/۹۲).

خداوند به اولیاء خود در زندگی دنیا و آخرت بشارت می‌دهد (یونس/۶۲-۶۴) و آنها را با سخن استوار [ایمان محکم] ثابت می‌گرداند (ابراهیم/۲۷). برای کسانی که در دنیا نیکی کرده‌اند نیکویی است و قطعاً سرای آخرت بهتر است (نحل/۳۰). خداوند آیات را برای مومنان روشن بیان می‌کند، باشد که در کار دنیا و آخرت بیندیشند (بقره/۲۱۹،۲۲۰). فرشتگان دوستانِ مؤمنان در دنیا و آخرت هستند (فصّلت/۳۱). جهان آخرت نزد پروردگار برای پرهیزگاران است (زخرف/۳۵). قطعاً سرای آخرت برای کسانی که پرهیزگاری می‌کنند بهتر است. آیا نمی‌اندیشید (نساء/۷۷؛ انعام/۳۲؛ اعراف/۱۶۹؛ یوسف/۱۰۹)؟ آخرت و اجر آن، برای کسانی که ایمان آورده، پرهیزگاری نموده‌اند، بهتر است (یوسف/۵۷) و برای کسانی که در راه خدا هجرت کرده‌اند بزرگتر است (نحل/۴۱). هر که پاداش آخرت را بخواهد خداوند از آن به او می‌دهد (آل‌عمران/۱۴۵). خداوند پاداشِ نیکِ آخرت را به شکیبایان می‌دهد (آل‌عمران/۱۴۸). در آخرت به اندازۀ سرسوزنی به کسی ستم نمی‌شود (نساء/۷۷). کسانی که زندگی دنیا را به آخرت می‌فروشند باید در راه خدا جنگ کنند و به زودی پاداش بزرگی به آنان خواهیم داد (نساء/۷۴). هر که به خداوند و روز بازپسین ایمان دارد و هر که از او پروا کند برای او دری  می‌گشاید و از جایی که حسابش را نمی‌کند به او روزی می‌رساند (طلاق/۲-۳). از نیکی است که کسی به خداوند و روزبازپسین، فرشتگان، کتاب آسمانی و پیامبران ایمان آورد (بقره/۱۷۷). خوشا بر ایمان آورندگانِ به خداوند و روزبازپسین که خداوند به زودی به آنها پاداش عظیمی می‌دهد (نساء/۱۶۲).

آخرت- اقوام، اشرافِ قومِ هود کافر شده و دیدار آخرت را دروغ می­پنداشتند (مؤمنون/۳۳). ابراهیم در آخرت از شایستگان است (عنکبوت/۲۷؛ بقره/۱۳۰؛ نحل/۱۲۲). ابراهیم گفت: پروردگارا، این سرزمین را شهری امن گردان و مردم آن را؛ هرکه از آنها که به خداوند و روزبازپسین ایمان دارد؛ از فراورده‌ها روزی بخش. خداوند فرمود هر که کفر بورزد، آن را اندکی برخوردار می‌کنم سپس او را با خواری به سوی عذاب آتش می‌کشانم و چه بد سرانجامی است (بقره/۱۲۶). قطعاً برای شما در [پیروی از] ابراهیم و کسانی که با او هستند، سرمشقی نیکوست؛ برای کسانی که به خداوند و روزبازپسین امید دارند (ممتحنه/۶). یوسف آیین قومی را که منکر آخرت بودند، رها کرد و گفت: خدایا، تو در دنیا و آخرت مولای من هستی (یوسف/۳۷،۱۰۱). شعیب گفت: ای قوم من، خداوند را بپرستید و به روزبازپسین امید داشته باشید (عنکبوت/۳۶). موسی نیکی در دنیا و آخرت را از خداوند خواست (اعراف/۱۵۶). خداوند فرعون را به کیفر دنیا و آخرت گرفتار کرد (نازعات/۲۵). خداوند به بنی‌اسرائیل می‌فرماید: چون وعدۀ آخرت فرارسد شما را همه با هم محشور می‌کنم (اسراء/۱۰۴). بنی‌اسرائیلی که به بخشی از کتاب ایمان می‌آوردند و به بخشی کفر می‌ورزیدند زندگی این جهان را به بهای آخرت خریدند پس نه عذاب آنها تخفیف داده شود و نه یاری شوند (بقره/۸۶). مؤمن آل‌ِفرعون به قوم خود گفت: آنچه مرا به آن می‌خوانید، در دنیا و آخرت شایسته خواندن نیست (غافر/۴۳). عیسی در دنیا و آخرت آبرومند و از مقرَّبان درگاه خداوند است (آل‌عمران/۴۵). از اهل‌کتاب گروهی به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند (آل‌عمران/۱۱۴). خداوند پیامبر را در دنیا و آخرت یاری خواهد کرد (حج/۱۵) و به او می‌فرماید: آخرت برای تو از دنیا نیکوتر خواهد بود (ضحی/۴). کسانی که به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند برای جهاد با مال و جان خود از تو اجازه نمی‌خواهند. بی‌گمان کسانی از تو اجازه می‌خواهند که به خداوند و روز بازپسین ایمان ندارند (توبه/۴۴-۴۵). قومی را نمی‌یابی که به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و کسانی را که با خداوند و پیامبر او مخالفت می‌کنند، هرچند که آنها پدران یا فرزندان یا برادران یا خویشاوندان آنها باشند، دوست بدارند. در دل اینهاست که خداوند ایمان را نوشته و با روحی از جانب خود آنها را تأیید کرده است. آنها را به بهشت‌هایی که از زیر آن نهرها روان است درمی‌آورد و در آنجا جاودانه هستند. خداوند از آنها خشنود و آنها از او خشنود هستند. اینها حزب خداوند و حزب خداوند رستگاران هستند (مجادله/۲۲). هنگامی که قرآن بخوانی میان تو و کسانی که به آخرت ایمان ندارند، پرده‌ای پوشیده قرار می­دهم (اسراء/۴۵). از هوس‌های بی‌ایمانانِ به آخرت پیروی مکن (انعام/۱۵۰). به همسران خود بگو: اگر خواستار آخرت هستید، خداوند برای نیکوکاران شما پاداش بزرگی آماده کرده است (احزاب/۲۹). خداوند به پیامبر می‌فرماید به بنی‌اسراییل بگو: اگر در نزد خداوند سرای آخرت یکسر به شما اختصاص دارد نه دیگر مردم پس اگر راست می‌گویید، آرزوی مرگ کنید (بقره/۹۴). در حقیقت کسانی که ایمان آورده، آنها که یهودی شده‌اند، مسیحیان و صابئان، هر که به خداوند و روزبازپسین ایمان آورند و کار شایسته کنند، پاداش آنها نزد پروردگارشان است و نه بیمی بر آنهاست و نه اندوهناک خواهند شد (بقره/۶۲؛ مائده/۶۹). ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر دربارۀ چیزی با یکدیگر اختلاف کردید، آن را به خداوند و پیامبر بازگردانید، اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید (نساء/۵۹). قطعاً برای شما در پیروی از رسول خدا سرمشقی نیکوست برای آن که به خداوند و روز بازپسین امید دارد و خداوند را فراوان یاد می‌کند (احزاب/۲۱). مساجد خداوند را تنها کسانی آباد می‌کنند که به خداوند و روز بازپسین ایمان آورده، نماز برپا داشته، زکات داده و جز از خداوند نترسیده‌اند. آیا سیراب کردن حاجیان و آباد کردن مسجدالحرام را همانند کسی پنداشته‌اید که به خداوند و روز بازپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد می‌کند؟ این دو نزد خداوند یکسان نیستند (توبه/۱۸-۱۹). صدقه‌های خود را با منّت و آزار باطل نکنید، مانند کسی که مال خود را برای خودنمایی به مردم، انفاق می‌کند و به خداوند و روز بازپسین ایمان ندارد (بقره/۲۶۴). با کسانی از اهل‌کتاب که به خداوند و روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و فرستادۀ او حرام گردانیده‌اند، حرام نمی‌دانند و دین حق را نمی‌پذیرند، کارزار کنید (توبه/۲۹). به زن زناکار و مرد زناکار صد تازیانه بزنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید در دین خداوند نسبت به آن دو دلسوزی نکنید (نور/۲). چون زنان را طلاق دادید و به سرآمد عدۀ خود رسیدند دیگر آنها را از ازدواج با شوهران دلخواه خود که با هم به شایستگی به سازش رسیده‌اند، باز ندارید. هر که از شما به خداوند و روز بازپسین ایمان داشته باشد به این سخن اندرز داده می‌شود (بقره/۲۳۲). زنان طلاق داده شده تا سه پاکی درنگ کنند و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند، برای آنها روا نیست آنچه را خداوند در رحم‌های آنها آفریده است، پنهان کنند (بقره/۲۲۸). برخی از بادیه نشینان به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند (توبه/۹۹).

ستمکاران، آخرت را باور ندارند (اعراف/۴۵؛ هود/۱۹). آنان که به آخرت ایمان ندارند، از راه درست سخت منحرف هستند (مؤمنون/۷۴)، و در آخرت زیان­کار‌­تر هستند (هود/۲۲).  چون خدا به یکتایی یاد شود، دل‌های آنان منزجر می‌گردد (زمر/۴۵)،  به سخن باطل می‌گرایند و آن را می­پسندند (انعام/۱۱۳). دل‌های آنها انکار کنند­ۀ حق است و متکبّر هستند (نحل/۲۲). آنان فرشتگان را به صورت مؤنث نام می­نهند (نجم/۲۷). خداوند اعمال آنان را در نظر آنها می­آراید پس سرگشته بمانند (نمل/۴). عذابی پر درد و سخت برای آنها آماده شده است (اسرا/۱۰؛ نمل/۵). در عذابی دور و دراز هستند (سبأ/۸). وصفِ بد، سزاوار آنان است (نحل/۶۰) و زیان‌کار­ترین مردم هستند (نمل/۵). کسانی که اموال خود را برای نشان دادن به مردم انفاق می‌کنند و به خداوند و روز بازپسین ایمان ندارند، اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان می‌آوردند و از آنچه خداوند به آنها روزی داده، انفاق می‌کردند چه زیانی برای آنها داشت؟ خداوند به کار آنها داناست (نساء/۳۸-۳۹). هر که به خداوند، فرشتگان، کتابها، پیامبران او و روز بازپسین کفر ورزد، در حقیقت به گمراهی دور و درازی افتاده است (نساء/۱۳۶). کافران زندگی دنیا را بر آخرت ترجیح می­دهند (ابراهیم/۳؛ نحل/۱۰۷)، آنها دیدار آخرت را دروغ گرفتند (روم/۱۶) و از آخرت نمی‌ترسند (مدثّّر/۵۳). خداوند کافران را در دنیا و آخرت به سختی عذاب می‌کند (آل‌عمران/۵۶؛ حشر/۳) و در آخرت بهره‌ای برای آنان قرار نمی‌دهد (آل‌عمران/۱۷۶). آنان در آخرت از زیان‌کاران هستند (نحل/۱۰۹). اعمالِ آنان که از دین خود برگردند و در حال کفر بمیرند در دنیا و آخرت تباه می‌شود (بقره/۲۱۷). کافران به آیات الهی و تکذیب کنندگان دیدار آخرت و کسانی که پیامبران و توصیه‌کنندگان به عدل و داد را می­کُشند، در دنیا و آخرت اعمال آنها تباه شده است. برای آنان هیچ یاوری نیست و جز در برابر آنچه می‎کردند، کیفر نمی‎بینند (آل‌عمران/۲۱-۲۲؛ اعراف/۱۴۷). آن که در طول شب در سجده و قیام اطاعت خدا را می‌کند، از خدا می‌ترسد و به رحمت پروردگار خود امید دارد از کافرِ ناسپاس بهتر است (زمر/۹).

مشرکان منکر آخرت‌ هستند (فصّلت/۷). علم آنان دربارۀ آخرت نارسا می‌باشد، در آن تردید دارند و به آن کوردل هستند (نمل/۶۶).

خداوند به منافقان می‎فرماید: شما همانند پیشینیان خود هستید که اعمال آنها در دنیا و آخرت تباه شد و آنان زیانکار هستند (توبه/۶۹). برخی از مردم می‌گویند: به خداوند و روز بازپسین ایمان آورده‌ایم در حالی‌که آنها مومن نیستند (بقره/۸). آنان که پیمان خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز می‌فروشند، برای آنان در آخرت بهره‌ای نیست (آل‌عمران/۷۷). خریدارانِ سحر در آخرت بهره­ای ندارند (بقره/۱۰۲). آنان که خداوند بر آنان خشم گرفته از آخرت ناامید هستند همان‌گونه که کافران از اهلِ‌ قبور، قطع امید نموده‌اند (ممتحنه/۱۳).

خداوند کسانی را که به خدا و پیامبر او آزار می‌رسانند (احزاب/۵۷) و به زنان پاکدامن نسبت زنا می‌دهند، در دنیا و آخرت لعنت کرده است (نور/۲۳). کسانی که در کفر می‌شتابند برای آنها در دنیا رسوایی و در آخرت عذابی بزرگ خواهد بود (مائده/۴۱). اگر فضل و رحمت خدا در دنیا و آخرت بر شما نبود قطعاً به سزای آن‌چه [بهتانی] که در آن وارد شدید به شما عذابی می‌رسید (نور/۱۴). خداوند خواری و رسوایی را در این دنیا به تکذیب‌کنندگان چشانید و قطعاً  عذاب آخرت بزرگ‌تر از عذاب دنیا می‌باشد (زمر/۲۶). آنان که در کفر شتاب می‌کنند در آخرت عذابی بزرگ دارند (مائده/۴۱).  آنان که با خدا و پیامبر او می‌جنگند و در زمین فساد می‌کنند (مائده/۳۳)، آنان که نمی‌گذارند نام خدا در مساجد برده شود و در ویرانی آنها بکوشند (بقره/۱۱۴)، توبه­کارانی که روی برمی‌گردانند (توبه/۷۴)، کسانی که زندگی دنیا و زیور آن را می‌خواهند (هود/۱۶،۱۵). آنان که دوست دارند زشتکاری در میان مؤمنان انتشار یابد (نور/۱۹) و کافران اهل کتاب در آخرت عذاب می‌شوند (حشر/۳،۲).

کسی که خدا را بدون عمل و به صورت لفظی می­پرستد، در دنیا و آخرت زیان دیده است (حج/۱۱). هر کس در ایمان خود شک کند (مائده/۵) و دینی غیر از اسلام بگیرد در آخرت از زیانکاران است (آل‎‎عمران/۸۵). تسلّط شیطان بر مردم، برای شناخته شدن ایمان آورندگان به آخرت از تردیدکنندگان به آخرت است (سبأ/۲۰-۲۱). قطعاً در یادآوری سرگذشت­های پیشینیان برای کسی که از عذاب آخرت می‌ترسد، عبرتی است (هود/۱۰۳).

اطلاعات بیشتر: اعراف، بهشت، جهنم، دنیا، قیامت، دنیا، ایمان، آتش