آب

آب، پدیده­ای روان و حیات بخش، این مفهوم با واژۀ ماء ۶۳  بار، حَمیم ۱۴ بار، شِرب ۳ بار، غسّاق ۲ بار، مَعین ۱ بار، سَریِّا ۱ بار و سَیل ۲ بار آمده است.

چکیده: خداوند خزانه‌دار آب است. هر چیز زنده‌ای را از آب آفرید. آب در دنیا و آخرت مایۀ رحمت و برکت یا مایۀ عذاب است .

عرش خداوند در هنگام آفرینش آسمان‌ها و زمین بر آب بود (هود/۷). خداوند هر جنبنده و هر چیز زنده‌ای را از آب آفرید (نور/۴۵؛ انبیاء/۳۰). انسان را نیز از آبی جهنده و بی‌مقدار خلق کرد (فرقان/۵۴؛ طارق/۶؛ مرسلات/۲۰) و نسل او را از چکیده آبی ناچیز قرار داد (سجده/۸).

خداوند از آسمان آبی (رعد/۱۷؛ ابراهیم/۳۲؛ نحل/۱۰،۶۵؛ نمل/۶۰)، پاک (فرقان/۴۸)، پربرکت (ق/۹)، به اندازه (مؤمنون/۱۸؛ زخرف/۱۱) و از ابرهای متراکم و سنگین‌بار آبی ریزان فرود آورد (اعراف/۵۷؛ نبأ/۱۴؛ عبس/۲۵). پس رودخانه‌هایی به اندازۀ گنجایش خودشان روان شدند (رعد/۱۷). آب را به چشمه‌هایی در زمین راه داد (زمر/۲۱؛ مؤمنون/۱۸) و آن را از زمین بیرون آورد (نازعات/۳۱). به وسیله آب، زمین را پس از مردن زنده (بقره/۱۶۴؛ نحل/۶۵؛ ق/۱۱؛ زخرف/۱۱؛ روم/۲۴؛ فصّلت/۳۹) و سرسبز گردانید (حج/۶۳). رُستنی‌های گوناگونِ جفت جفت (طه/۵۳)، ارزشمند (لقمان/۱۰)، نیکو (حج/۵) و میوه و کشتزارهایی به رنگ‌های گوناگون به وجود آورد (بقره/۲۲؛ ابراهیم/۳۲؛ فاطر/۲۷؛ زمر/۲۱). به وسیلۀ آب، باغ‌ها و دانه‌های دروکردنی (ق/۹)، زیتون، درختانِ خرما، انگور، انار و هر گونه محصول (نحل/۱۱؛ انعام/۹۹) و گیاهانی که دام‌های خود را در آن می‌چرانید، پدید آورد (نحل/۱۰). خداوند انواع درختان و کشتزارها را از آب واحد سیراب کرد و برخی آنها را از نظر میوه بر برخی دیگر برتری داد (رعد/۴). از نشانه‌های خداوند این است که زمین را خشکیده می‌بینی، چون آب بر آن ریزد به جنبش درآید و بالا می‌آید (فصّلت/۳۹).

خداوند آب را برای نوشیدن شما قرار داد (حجر/۲۲؛ نحل/۱۰؛ مرسلات/۲۷) تا در وضو و شستشو از آن استفاده کنید و اگر آب نیافتید، تیمّم کنید (مائده/۶؛ نساء/۴۳). او می‌فرماید: آیا ندیده‌اند که ما آب [باران] را به سرزمین بی‌گیاه می‌رانیم، آنگاه با آن کشتزاری پدید می‌آوریم که دام‌های آنها و خودشان از آن می‌خورند آیا نمی‌نگرند (سجده/۲۷)؟ آیا به آبی که می‌نوشید توجه می‌کنید؟ آیا شما آن را از ابر فرود آوردید یا ما (واقعه/۶۸-۶۹)؟ شما خزانه‌دار آن نیستید (حجر/۲۲). اگر آب آشامیدنی شما در زمین فرو رود، چه کسی آب روان برایتان خواهد آورد (ملک/۳۰)؟ اگر می‌خواستیم آب را تلخ می‌کردیم، پس چرا سپاس نمی‌گذارید (واقعه/۷۰)؟ ما برای از بین بردن آب توانا هستیم (مؤمنون/۱۸). آیا نمی‌نگرند که خداوند آب را به سوی زمین بایر می‌راند و به وسیلۀ آن کِشتِه‌ای برمی‌آورد که دامهایشان و خودشان از آن می‌خورند؟ مگر نمی‌بینند (سجده/۲۷)؟ خداوند به مشرکان می‌فرماید: آیا خداوند بهتر است که آبی از آسمان فرود می‌آورد و به وسیله آن، باغ های بَهجت انگیز می‌رویاند یا آنچه با خدا شریک قرار می‌دهید (نمل/۶۰،۵۹)؟ اگر از آنها پرسیده شود چه کسی از آسمان آبی فرو فرستاد و زمین را پس از مرگش زنده گردانید؟ حتماً خواهند گفت: خدا (عنکبوت/۶۳).

آب گاه مایۀ زحمت و عذاب و گاه مایۀ رحمت و برکت است: خداوند برای عذاب قوم نوح، آسمان را با آبی ریزان گشود و از زمین چشمه‌ها جوشانید تا آب‌ها به هم پیوستند (قمر/۱۱ـ ۱۲). آب طغیان کرد (حاقّه/۱۱). پسر نوح گفت: کوه، مرا از آب در امان می‌دارد. موج میان آنها جدایی انداخت و او از غرق‌شدگان گردید. گفته شد: ای زمین، آب خود را فرو بر و ای آسمان، از باران خودداری کن. آب فروکاسته شد (هود/۴۳-۴۴). چون قوم سبا از فرمان خداوند روی‌گرداندند، خداوند بر آنان سیل ویرانگر را فرستاد (سبأ/۱۶). صالح به فرمان خداوند، آب را بین قوم خود و شتر تقسیم کرد (قمر/۲۸؛ شعراء/۱۵۵) و گفت: ماده شتر خدا و آب خوردنش را [حرمت نهید] (شمس/۱۳). مردِ مومن به دوست  باغدار  خود که به رستاخیز ‌ایمان نداشت، گفت: امید است آب باغ تو به زمین فرو رود و هرگز نتوانی آن را به دست آوری (کهف/۴۱).

چون موسی به آب مدین رسید گروهی از مردم را بر آن یافت که دام‌های خود را آب می‌دادند (قصص/۲۳). قوم موسی از او آب طلب کردند و هنگامی که موسی برای قوم خود خواست، خداوند به او وحی کرد که با عصای خود بر آن تخته ­سنگ بزن. پس از آن دوازده چشمه جوشید (بقره/۶۰؛ اعراف/۱۶۰). پروردگارِ مریم از زیر پای او چشمۀ آبی جاری ساخت (مریم/۲۴). او و پسرش را در سرزمین بلندی که دارای آب زلال بود، جای داد (مؤمنون/۵۰). هنگامی که خداوند [در جنگ] از آسمان بر شما بارانی فرو فرستاد تا شما را با آن پاک گرداند، وسوسۀ شیطان را از شما بزداید، دل‌هایتان را محکم کند و گامهایتان را استوار دارد (انفال/۱۱). کسانی که در راه درست پایداری کنند، خداوند آنان را از آبی فراوان سیراب خواهد کرد (جن/۱۶).

آب - بهشت و دوزخ، آبِ نهرهای بهشت، ناگنداست [طعم و بوی آن تغییر نمی‌کند] (محمّد/۱۵). پاداش بهشتیان آبی ریزان و روان است (واقعه/۳۱). دوزخیان، بهشتیان را ندا دهند که از آن آب و آنچه خدا روزی شما کرده به ما دهید. آنان در پاسخ می‌گویند: خداوند آنها را بر کافران حرام کرده است (اعراف/۵۰).

آبی چرکین به دوزخیان نوشانده می‌شود (ابراهیم/۱۶؛ نبأ/۲۵). عذاب دوزخیان (صافات/۶۷؛ محمد/۱۵)، کافران (یونس/۴)، طغیانگران (نبأ/۲۵)، گناهکاران (دخان/۴۸)، تکذیب کنندگانِ گمراه (واقعه/۵۴،۹۳)، تکذیب‌کنندگان کتاب (غافر/۷۲) و کسانی که دین خود را به بازی و سرگرمی گرفته‌اند و زندگی دنیا آنان را مغرور کرده، آب جوشان است (انعام/۷۰) که باید آن را بچشند (ص/۵۷؛ واقعه/۵۴) و از بالای سر آنها ریخته می‌شود (دخان/۴۸؛ حج/۱۹). آبی چون مس گداخته که چهره‌ها را بریان می‌کند (کهف/۲۹) و در میان آن سرگردانند (واقعه/۴۲؛ الرّحمن/۴۴). بد نوشیدنی است (کهف/۲۹).

آب- تمثیل، خداوند ناپایداری زندگی دنیا را به آب (کهف/۴۵، یونس/۲۴) و باطل را به کف روی سیلاب، تشبیه کرده است (رعد/۱۷). اعمال کافران، را چون سرابی در زمینی خشک دانسته است که تشنه، آن را آب پندارد، ولی هنگامی که به آن برسد چیزی نیابد (نور/۳۹). مشرکان را مانند کسی دانسته است که دو دست خود را به سوی آب بگشاید تا به دهانش برسد، در حالی که آب به او نمی‌رسد (رعد/۱۴). قلب برخی از بنی‌اسرائیل را مانند سنگ و حتی سخت­تر از سنگی که آب آن را می‌شکافد دانسته است (بقره/۷۴). جوشش درخت زَقّوم در شکم گناهکاران مانند جوشش آب جوشان است (دخان/۴۳-۴۶).

اطلاعات بیشتر: ابر، باران